Yakın Doğu Vakfı


Yakın Doğu Vakfı, özellikle Ermeni Soykırımı’na cevaben organize olmuş hayır kurumunun ismidir. Henry Morthengau’nun çabalarıyla, Ermeni popülasyonunun tamamen yok oluşunu için Amerika Birleşik Devletleri bazı adımlar attı. İnsani yardım göndermek bunlar arasındaydı. Dışişleri Bakanlığı, bağışların toplanabilmesi için acil bir motivasyon yaratılması adına Amerikan Yurtdışı Çalışmaları Heyet Delegesine odağını çevirdi. James L. Barton ve Cleveland H. Dodge’un liderlği altında, Ermeni ve Suriye Vakfı Komitesi 1915’de kuruldu. Komite, Woodrow Wilson’ın derin desteğinden pek memnun kaldı. Halk hareketlerinden, dini kurumlardan toplananlar ve hayır kurumları ile vakıfların sayesinde, Komite açlıktaki Ermeniler için milyonları bulan bağışlar toplayabildi. Komite bağışı İstanbul’daki Amerikan Elçiliği üzerinden, dini görevliler ve danışmanları aracılığıyla dağıtabildi. Amerika Birleşik Devletlerinin 1917’de Almanya ve Türkiye’ye savaş ilan etmesi bu hayati yardımı sekteye uğratsa da, Komite savaşın sonuna doğru çalışma alanını genişleterek binlerce insanın sığındığı Rusya Ermenistanı’nı da yardım ağına dahil etmişlerdi. Kongre kararı ile 1919’da Yakın Doğu için Amerikan Hayır Komitesi ismini Yakın Doğu Vakfı olarak değiştirdi. 1915 ile 1930 yılları arasında, çalışmalar durdurulduğunda, YDV (Yakın Doğu Vakfı) 117.000.000 milyon dolarlık yardımı yönetmiş oldu. Amerika’dan gemi yolu ile gıda, kıyafet ve barınak materyali yardımı sağladı. Göçmen kampları, klinikler, hastaneler, yetimhaneler ve mesleki eğitim merkezleri kuruldu. YDV’nin, Tiflis ve Erivan’dan İstanbul’a, Beyrut’a, Şam’a ve Kudüs’e bölge çapında yayılmış 132.000 bin Ermeni yetime baktığı düşünülüyor. Amerikalı tarihçi Howard M. Sachar’ın deyişi ile “Bir ulusu gerçek anlamı ile hayatta tutan” Yakın Doğu Vakfı, bir hayırseverlik hareketiydi.

--Rouben Paul Adalian